Spor Pazarlaması’nda Kullanılan Mobil Uygulamalar

Giriş

Günümüz pazarlama dünyasında mobil araçların ve ‘mobil yaşam’ kavramının önemi git gide artmaktadır. Yapılan araştırmalar; tüketicilerin mobil dünyaya gün geçtikçe daha adapte olduklarını ve pazarlama teorisi/uygulamasına konu olan birçok tüketici davranışının yaşadıkları mobil dünya içerisinde ne denli farklılaştığını göstermektedir.  Örnek olarak Google ve Ipsos OTX’in 5,013 Amerikalı akıllı telefon kullanıcısı ile yaptığı araştırma sonucu, katılımcıların %79’nun alışveriş yaparken bir şekilde mobil araçları kullandığı,  %70’nin mobil araçları alışveriş esnasında mağazada kullandığı ve %74’nün satın alma kararını mobil araç vasıtasıyla yaptığı araştırma sonucu verdiği saptanmıştır. Bu rakamlar mobil araçların satın alma kararında ne denli etkili olduğunu göstermektedir. Bunun yanı sıra yine aynı araştırmada katılımcıların  %33’nün televizyon izlerken, %22’sinin gazete okurken, hatta %39’nun banyoda iken mobil araçları kullandığı saptanmıştır. Bu rakamlar mobil araçların hayatımızın bir parçası haline gelmeye başladığı göstermektedir.

Önemi git gide artan ve insanların neredeyse bir organı gibi görmeye başladığı mobil araçlar pazarlama disiplinini her alanda yakinen ilgilendirmeye başlamıştır. Bu yazıda, akademisyenler ve uygulamacılar için son yıllarda ön plana çıkan spor pazarlaması alanında mobil araçların önemi ele alınarak,  kullanılan mobil uygulamalar incelenecektir.

Mobil Pazarlama

Mobil araçlar ve bu araçların hem tüketici davranışına hem de firmaların pazarlama stratejilerine olan etkisi ‘mobil pazarlama’ alanını karşımıza çıkarmıştır. Mobil pazarlama alanı hem akademisyenler hem de uygulamacılar tarafından gün geçtikçe benimsenmeye başlanmıştır ve mobil pazarlama ile ilgili çalışmaların ve araştırmaların sayısı hızlı bir şekilde artmaya başlamıştır.

Mobil pazarlama literatürde farklı şekillerde tanımlanmaktadır. Örneğin, Shankar ve Balasubramanian (2009) yaptıkları çalışmada mobil pazarlamayı; ‘firmaların müşterileri ile bir mobil araç/kanal/teknoloji vasıtasıyla gerçekleştirdiği iki veya daha çok yönlü iletişim’ olarak tanımlamışlardır. Başka bir çalışmada ise mobil pazarlama Scharl (2005) tarafından; ‘müşterilere bir kablosuz araç vasıtasıyla zaman ve lokasyon duyarlı kişiselleştirilmiş ürün ve hizmet tanıtımı yapılması’ olarak tanımlamıştır. Burada dikkat edilmesi gereken husus; tüm tanımlamalarda kullanılan ‘mobil araç’ kavramının aslında bir cep telefonu veya tablet ile sınırlı olmamasıdır. Tüketicilerin hareket halinde iken her daim yanlarında taşıyıp kullanabildikleri her araç mobil araç tanımlamasına dahil edilmelidir. Örneğin, otobüs seyahati sırasında kullanılan laptop da bir mobil araç kullanımına örnek teşkil etmektedir.

Yazının giriş kısmında Google ve Ipsos OTX’in gerçekleştirdiği, mobil araçların tüketici dünyasında ne denli önemli bir yer tutmaya başladığını gösteren bir araştırma sonuçlarına yer verilmişti. Bu çalışmaya ek olarak, Culturelabel.com’un 2012 yılı Ocak ayında yaptığı araştırma hem firmalar hem de tüketiciler açısından (dolayısıyla pazarlama disiplini açısından) bir ‘mobil devrimin’ gerçekleştiğini gösteren bazı sonuçlar içermektedir:

  • Dünya nüfusunun %87’si cep telefonuna sahiptir.
  • 2011 yılında 488.5 milyon akıllı telefon satılmıştır (bu 2010’da satılan rakama göre %63.1’lik bir artış anlamına gelmektedir).
  • Son 3 yıldır 300.000’in üzerinde mobil uygulama 10.9 milyar kez indirilmiştir.
  • Mobil araç sahiplerinin %98’i evde, %89’u ev dışında hareket halindeyken, %79’u alışveriş esnasında, %74’ü işte, ve %64’ü toplu taşıma aracındayken mobil araç kullanmaktadır.
  • Facebook mobil kullanıcı sayısı 2009’da 50 milyon iken 2011’de 200 milyona ulaşmıştır.
  • Mobil araçlar vasıtasıyla günde ortalama 200 milyon video YouTube’dan izlenmektedir.
  • 1.2 milyar mobil internet kullanıcısı bulunmaktadır ve bu rakam dünya nüfusunun %12’sine tekabül etmektedir.
  • Mobil araçlar ve masaüstü bilgisayarlarda internet kullanımı karşılaştırıldığında; 2007’de %73 – %27 olan masaüstü bilgisayarlarda internet kullanımı üstünlüğü 2011 yılında %57 – %43’ye gerilemiştir ve 2014-2015 yılları itibariyle mobil araçlarda internet kullanımının masaüstü bilgisayarlarda internet kullanımını geçmesi beklenmektedir.

Tüm bu rakamlar bir mobil devrimin yaşandığını göstermektedir. Barutçu (2008) yaptığı çalışmada mobil pazarlamanın gelişmesinde başlıca etkili dört faktörden bahsetmektedir:

  • Mobil araçların sayısındaki hızlı artış
  • Mobil telekomünikasyon ağı ile internet ağının aynı noktada birleşmesi
  • 3G teknolojisine geçiş
  • Lokasyon bazlı uygulama/hizmetlerin ortaya çıkması

Peki, mobil pazarlama alanında ne gibi araçlar kullanılmaktadır? Hızlı gelişen dinamik yapısı ve her gün ortaya çıkan binlerce farklı uygulama göz önüne alındığında mobil pazarlamada kullanılan araçların çok çeşitlilik gösterdiği söylenebilir. Kullanılan başlıca uygulamalar aşağıda sıralanmıştır:

  • Mobil Reklam – SMS, MMS, ve mobil uygulamaların içerisinde yer alan tıklanabilir reklamlar gibi farklı şekillerde karşımıza çıkmaktadır.
  • Mobil Promosyon – özellikle kupon ve indirim sağlayan mobil uygulamalar bu kapsamda değerlendirilebilir.
  • Mobil Eğlence – mobil araçlar vasıtasıyla video izleme, müzik dinleme, vb. gibi eğlence amaçlı yapılan aktiviteler mobil eğlence sınıfında yer alır.
  • Mobil Alışveriş – mobil araç vasıtasıyla yapılan alışveriş olarak tanımlanabilir (örneğin; süpermarkete gitmeden ilgili süpermarketin mobil uygulaması vasıtasıyla alışveriş sepeti oluşturup siparişi tamamlamak).
  • Mobil Ödeme – mobil araç vasıtasıyla ödeme gerçekleştirmek (bir nevi kredi kartı yerine mobil araç kullanmak) yine mobil pazarlamanın bir uygulaması olarak değerlendirilebilir.
  • Lokasyon-Bazlı Mobil Hizmetler – tüketicinin lokasyonu dikkate alınarak sunulan mobil hizmetler (örneğin lokasyon olarak yakınında bulunan sosyal aktivitelerden mobil araç vasıtasıyla tüketiciye bilgi verilmesi) bu kapsamda değerlendirilir.

Mobil devrime işaret eden araştırma sonuçları ve mobil araçların/uygulamaların çeşitliliği göz önüne alındığında, mobil pazarlamanın farklı ürün ve hizmetlerin pazarlanmasında önemli bir araç olduğu ortaya çıkmaktadır. Spor sektörü ve spor pazarlaması da mobil pazarlama araçlarının etking bir şekilde kullanılabileceği sektörlerin başında gelmektedir. Bir sonraki bölümde spor pazarlamasında kullanılan mobil uygulamalar ele alınacaktır.

Spor Pazarlamasında Kullanılan Mobil Uygulamalar

Aynı duyguyu paylaşan milyonlarca kişinin etkileşimde olduğu spor sektöründe mobil pazarlama uygulamaları etkin pazarlama stratejisi oluşturmada çok önemli bir araç olarak ön plana çıkmaktadır. Motricity’nin 609 Amerikalı spor taraftarlarının mobil kullanımları ile ilgili yaptığı araştırma sonucu da mobil araçların ve uygulamaların spor pazarlaması açısından çok önemli bir role sahip olduğunu açıkça ortaya koymaktadır. İlgili araştırma sonucundaki bazı önemli bulgular aşağıda sıralanmıştır:

  • 2011 yılında katılımcıların %79’u mobil araçlarını spor müsabakasını izlemek veya takip etmek için kullanmıştır.
  • Katılımcıların %87’si uygun olmayan zamanlarda da destekledikleri sporcuları/takımları mobil araçlar vasıtası ile takip etmektedir (örneğin %55’i akşam yemeğinde, %20’si randevu esnasında destekledikleri sporcular/takımlar hakkında bilgi edinmek için mobil araçlardan yararlanmaktadır).
  • Katılımcıların %42’si işte, %23’ü sinemada, %14’ü kilisede, %50’si banyoda mobil araçlar vasıtasıyla spor haberlerine ulaşmaktadır.

Bir başka araştırma sonucunda, comscore.com, NCAA basketbol turnuvası esnasında internette görüntülenen içeriğin %20’sinin tablet ve akıllı telefon gibi mobil araçlar vasıtasıyla görüntülendiğini belirtmiştir.

Her iki araştırma sonucunda elde edilen veriler mobil araçların ve uygulamaların spor pazarlamasında ne denli önemli rol oynadığını ve oynayacağını açıkça ortaya koymaktadır. Peki, spor pazarlamasında hangi mobil araçlar ve uygulamalar kullanılabilir? Mevcut mobil pazarlama stratejileri incelendiğinde spor pazarlamasında kullanılan mobil uygulamalar aşağıda başlıklar altında toplanabilir.

  • Kısa Mesaj – Spor pazarlamasında hedef kitleye ulaşmanın en kolay yolu toplu halde kısa mesaj yollamaktır. Neredeyse her spor taraftarının bir cep telefonu olduğu düşünülürse yollanacak kısa mesaj hedef kitleye ulaşmak için doğrudan bir yoldur. Kısa mesaj yolu ile hedef kitleye spor müsabakalarının yeri ve tarihi hakkında bilgilendirme yapılabilir, bilet ücretleri ve son dakika indirimleri hakkında bilgi verilebilir, takım ve/veya sporcu hakkında bilgilendirme yapılabilir, istatistikler yayınlanabilir ve taraftar ürünlerinin satışı ile ilgili promosyonlar yapılabilir.
  • Mobil Oyun – son dönemlerde git gide popülerliğini artıran mobil oyun pazarı spor pazarlaması için de önemli bir fırsat oluşturmaktadır. Mobil oyunlar vasıtası ile taraftarların takım ile olan bağlılıkları kuvvetlendirilebilir, aynı zamanda mobil oyunlar  sponsorluk anlaşmaları ve ürün yerleştirmeler için uygun bir zemin oluşturur.
  • Mobil Uygulama (Application) – Mobil uygulamalar bir takım, sporcu, veya belirli bir turnuva için düzenlenebilir ve düzenlendiği konu hakkında taraftarlara geniş bilgi verdiği gibi ürün satışı için bir nevi online mağaza şeklinde kullanılabilir.  Lokasyon bazlı mobil uygulamalar stadyum içindeki deneyimi geliştirerek taraftar bağlılığını artırıcı etki yaratabilmektedir.  Ayrıca Lokasyon bazlı mobil uygulamalar ile taraftarların bulundukları lokasyonlar göz önüne alınarak promosyon mesajları veya bildirimler yollanabilir.
  • Mobil Uyumlu Internet Sitesi – Mobil uygulamalar gibi mobil uyumlu internet siteleri de taraftar sayısını artırma, takım/sporcu hakkında bilinilirliği artırma, taraftar ile karşılıklı bir iletişim platformu oluşturma, taraftarlardan geri bildirim elde etme ve ürün satışı açısından oldukça fayda sağlamaktadır. Özellikle internet kullanımındaki mobil araçlara geçiş göz önüne alındığında mobil uyumlu internet sitelerinin de önemi git gide artmaktadır.
  • QR Kod – Şehrin farklı yerlerine yerleştirilecek QR kodları ile taraftarlarla iletişime geçilerek taraftarlar web-sitesine yönlendirilebilir, spesifik konular hakkında bilgi verilebilir veya ürünler hakkında reklam yapılabilir.

Tüm bu mobil uygulamalar farklı spor dallarında, farklı şekillerde kullanılmaktadır. Bu tarz farklı örnek kullanımlara aşağıda yer verilmiştir:

Futbol: theuksportsnetwork.com internet sitesi bir araştırmasında Real Madrid futbol takımının mobil pazarlama anlamında ortaya koyduğu işler ve projeleri incelemiştir . Real Madrid 2009 yılında ‘MyMadrid’ isimli bir platform hazırlayarak taraftarlarının kullanımına sunmuş ve bu platform vasıtasıyla taraftarlara birçok farklı hizmet sunmaya başlamıştır. Taraftarlar bu uygulamayı kullanarak takım hakkında son dakika bilgileri alabilmekte, kulübün resmi youtube sayfasına erişim sağlayarak video izleyebilmekte, canlı maç anlatımı sayesinde maçı takip edebilmekte, maç bileti satın alabilmekte ve aralarında online sohbet edebilmektedir.  MyMadrid uygulamasının içeriği ile ilgili bir kaç örnek sayfa aşağıda gösterilmektedir.

Picture4Picture1Picture2Picture3 

Beyzbol: Dünyanın her yerinden taraftar kitlesine sahip olan New York Yankees beyzbol takımı yakın zamanda Ford firPicture5ması ile ortaklaşa bir mobil kampanyaya imza atmıştır ve bu kampanya mobilemarketer.com internet sitesinde örnek bir uygulama olarak incelenmiştir. Bu mobil kampanya artırılmış gerçeklik (augmented reality), kısa mesaj, mobil uygulama (application) ve mobil web gibi farklı mobil kullanımların bir araya getirilmesiyle oluşturulmuş olup NY Yankees taraftarlarını Ford bayileri ile buluşturmak amaçlanmıştır. Spor pazarlamasının içeriği düşünüldüğünde: spor ürün ve hizmetlerinin doğrudan spor tüketicilerine ulaştırılması nasıl spor pazarlamasına konu ise; başka sektör ürün ve hizmetlerinin pazarlanmasında sporun araç olarak kullanılması da spor pazarlamasına konu olmaktadır. Bu bağlamda, Real Madrid kulübü mobil uygulaması ile spor ürün ve hizmetlerini doğrudan spor tüketicilerine ulaştırırken, bu örnekte ele alınan New York Yankees beyzbol takımı ve Ford firmasının ortaklaşa hazırladığı mobil kampanya başka sektör ürün ve hizmetlerinin pazarlanmasında sporun araç olarak kullanılması kavramına örnek olarak gösterilebilir.  Kampanya içerisinde New York Yankees beyzbol takımının yıldızı Derek Jeter ön plana çıkarılmış ve ‘Jeter’in Ford Mücadelesi’ adı altında bir mobil site oluşturularak artırılmış gerçeklik, Iphone mobil uygulaması, kısa mesaj gibi farklı platformlar yardımı ile bölgedeki Ford firmasının marka bilinilirliği ve bayi satışlarının artırılması hedeflenmiştir. Bu örnek çoklu mobil platform kullanımı için verilebilecek güzel örneklerden bir tanesidir.

Picture6Olimpik Oyunlar: Uluslararası Olimpik Komitesi ‘foursquare’ mobil uygulamasını 2012 Londra Yaz Olimpiyatlarının bir parçası olarak kullanmaya hazırlanmaktadır ve bu hazırlık mobilemarketer.com internet sitesi tarafından incelenmiştir.  Komitenin bu çalışmasının asıl amacı olimpik oyunları izlemeye gelen seyircilere lokasyon bazlı hizmetler sunabilmektir. Olimpik Komitenin foursquare sayfası olimpiyat süresince; olimpiyat fikstürü, stadyumlar, atletler ve olimpiyat geçmişi hakkında takip edenlere bilgi verecektir.

Picture7Maraton: mobilemarketer.com internet sitesi yaptığı bir başka incelemede Uluslararası fast food zinciri Subway firmasının 2011 yılı ekim ayındaki New York maratonuna sponsor olmasını ve lokasyon bazlı bir mobil uygulama vasıtasıyla katılımcılara lokasyon bazlı teklifler götürmesini ele almıştır. Beyzbol örneğinde bahsedilen Ford-Yankee işbirliği gibi bu mobil strateji de başka sektör ürün ve hizmetlerinin pazarlanmasında sporun araç olarak kullanılmasına örnek olarak gösterilebilir.

Bu kısımda verilen örnekler çoğaltılabilir. Tüketicilerin hayatındaki mobil araçların öneminin artması; hem spor ile ilgili ürün ve hizmetlerin taraftarlara pazarlanmasında hem de başka sektörlere ait ürün ve hizmetlerin pazarlanmasında sporun bir aracı olarak kullanılmasında mobil stratejileri ön plana çıkarmaktadır. Ancak her türlü pazarlama harcamasında olduğu gibi mobil pazarlamanın da geri dönüşü akademisyenler ve uygulayıcılar tarafından sorgulanmaktadır. Bu konu ile ilgili yapılan bir kaç örnek olay incelemesine aşağıda yer verilmiştir:

Örnek Olay İncelemesi 1 – Mobil Araçların Data Elde Etme Amaçlı Kullanımı

Bu örnek olay Mobil Pazarlama Derneği (Mobile Marketing Association – MMA) tarafından incelenmiştir.

2007 yılında Lightspeed isimli bir araştırma firması mobil araçların hareket halindeki insanlardan veri elde edebilmek amacıyla kullanımını test etmek istemiştir. Bu sebeple, mobil araçlar vasıtasıyla yapılan anketlerin, sponsorluk ve reklam bilinilirliğinin ölçülmesindeki etkinliğini incelemek için 2007 UEFA finalinde bir araştırma gerçekleştirmişlerdir. 23 Mayısta Atina’da oynanan finalin devre arasında, Lightspeed firması tarafından yaşları 18-44 arasında değişen 7000 katılımcıya anket daveti gönderilmiştir. 1484 kişi anketi cevaplamış; cevaplayanların %63’ü anketi çok hızlı bir şekilde (daha devre arası bitmeden) cevaplamıştır. Cevaplayanların %21’i evleri dışında olmasına rağmen ankete katılmışlardır. Bu sonuçlar, spor pazarlamasında, reklam – marka – sponsorluk bilinilirliği gibi kavramların ölçülmesinde mobil araçların büyük önem arz ettiğini göstermektedir. Bunun başlıca sebebi; spor izleyicisi için deneyim anı hayati önem taşırken geleneksel anket yöntemleri ile spor izleyicisinden deneyimledikleri olay ile ilgili günler, haftalar, aylar sonra bilgi toplanmaktadır. Bu örnek olay incelemesinde olduğu gibi, mobil araçlar ile deneyimin yaşandığı an bilgi toplanması mümkün olabilmektedir. Dolayısı ile yerinde ve etkin kullanılan mobil araştırma metotları spor pazarlamasındaki pazar araştırmalarına büyük katkı sağlayabilir.

 

Örnek Olay İncelemesi 2 –  Visa’nın 2008 Beijing Oyunlarında Yahoo Mobil’e Sponsor Olması

Bu örnek olay Mobil Pazarlama Derneği (Mobile Marketing Association – MMA) tarafından incelenmiştir.

İlgili incelemede yer alan Visa firması, o dönem Amerika’da 1 numaralı mobil site olan Yahoo Mobil’e sponsor olarak; zaten ana sponsorlarından biri olduğu Beijing 2008 olimpik oyunlarındaki görünürlüklerini ve bilinilirliklerini birden çok kanal kullanarak artırmayı amaçlamıştır. Bu sebeple de ana hedef olarak Visa’nın mobil web sitesinin sahip olduğu trafiği artırmak ve ziyaretçilere zengin bir mobil deneyim yaşatmak benimsenmiştir. Sonuç olarak Visa; bütünleşik pazarlama anlayışı içerisinde, mobil pazarlama faaliyetlerini diğer kanallarda yürüttüğü pazarlama ve iletişim faaliyetleri ile bir bütün içerisinde kurgulayarak yaptıkları mobil pazarlama yatırımının getirisini maksimize etmiştir. Visa yaptığı açıklama ile, Yahoo Mobil’in Beijing oyunları uygulamasına sponsor olarak büyük bir başarıya imza attıklarını ve olimpiyatlar esnasında Yahoo’nun mobil site ziyaretçilerine yaşattığı mobil deneyim vasıtasıyla bir mobil tüketici tabanı oluşturduklarını ifade etmiştir. Bu örnek olay, bir firmanın marka bilinilirliğini ve değerini artırma amacıyla sporu bir araç olarak kullanırken mobil stratejilerden nasıl faydalanabileceğine dair güzel bir örnek teşkil etmektedir.

Örnek Olay İncelemesi 3 – Philadelphia Flyers: Bir Ulusal Hokey Ligi Takımı’nın Mobil Stratejisi

Bu örnek olay Mobil Pazarlama Derneği (Mobile Marketing Association – MMA) tarafından incelenmiştir.

Flyers takımı taraftarlarına daha heyecan verici bir atmosfer oluşturabilmek için mobil, gerçek zamanlı ve karşılıklı etkileşime olanak sağlayan arayışlar içerisine girerek 2004 yılından itibaren diğer tüm takımlara örnek olabilecek uygulamalar sergilemiştir.  Örneğin ‘txtstation’ uygulaması ile taraftarlarına yolladıkları ücretsiz kısa mesajlar ile stadyum ekranlarında yer alabilme imkânı sağlamış böylece taraftar katılımını ve etkileşimi artırmıştır. Yine taraftarların yaşadıkları deneyimlerini daha heyecan verici hale getirmek adına, XM isimli bir radyo kanalı ile işbirliği yaparak bir mobil uygulama vasıtasıyla taraftarlara bir sonraki oyun arasında çalacak şarkıyı seçme imkânı tanınmıştır. Ayrıca Verizon telekomünikasyon firması ile ortaklaşa bir taraftar veri tabanı oluşturulmuş ve takım hakkında sürekli bilgi paylaşımında bulunarak taraftarlar ve kulüp arasındaki ilişki sağlamlaştırılmaya çalışılmıştır. Tüm bu yapılan mobil pazarlama faaliyetleri sonucunda pozitif anlamda gelişmeler saptanmıştır; bazı maç  akşamlar katılım oranı toplam taraftarın %15’ine kadar yükselmiş, bir sezonda 30.000 farklı kullanıcıdan 70.000 üzerinde kısa mesaj elde edilmiştir. Ayrıca yapılan mobil pazarlama faaliyetleri Flyer takımını olduğu kadar kampanyalar esnasında beraber çalıştığı iş ortakları XM and Verizon’u da pozitif anlamda etkilemiş ve her iki firmaya da binlerce potansiyel müşteri kazandırmıştır. Bu örnek olay incelemesi, oluşturulacak etkin bir mobil pazarlama stratejisinin hem taraftarlarına, hem de pazarlama faaliyeti içerisinde yer alan tüm iş ortaklarına fayda sağlayabileceğini göstermektedir. Kullanılacak uygun mobil araçlar, taraftarlar için yaşadıkları deneyimi daha heyecanlı hala getirirken, spor komiteleri, kulüpleri veya sporu bir araç olarak kullanarak spor sektörü dışında bir ürün veya hizmeti pazarlamak amacı taşıyan firmalar için çok önemli fırsatlar ortaya çıkarmaktadır.

Sonuç olarak, pazarlamanın her alanında olduğu gibi spor pazarlamasında da mobil uygulamaların önemi gün geçtikçe artmaktadır. Bu sebepten dolayı, spor pazarlaması kapsamında oluşturulan pazarlama stratejilerinde uygun mobil uygulamalardan da faydalanılmalıdır. Buradaki önemli husus, belirlenen hedef kitleye ve bu hedef kitleye uygulanacak olan pazarlama çalışmalarına uygun mobil uygulamaların kullanımına özen gösterilmesidir. Tüketicilerin hayatında mobil araçların bu denli önemli bir hale gelmesi, artan rekabet ortamında sürdürülebilir bir rekabet gücü elde etmek adına oluşturulan pazarlama stratejilerine mobil uygulamaların da dahil edilmesini gerektirmektedir.

Z. Eren Koçyiğit

Bahçeşehir Üniversitesi

Öğretim Görevlisi / Pazarlama Doktora Öğrencisi

Kaynaklar

Scharl, A., Dickinger A., Murphy, J. (2005) ‘Diffusion and success factors of mobile marketing’Electronic Commerce Research and Application’, Vol. 4, (2), 159-173. Shankar, V. and Sridhar B. (2009), “Mobile Marketing: A Synthesis and Prognosis,” Journal of Interactive Marketing, 23 (2), 118–29.

Barutcu, S. (2008), “Consumer’s attitudes towards mobile marketing and mobile commerce in consumer markets. ” Ege Academic Review, 8 (1) 2008: 15-62, Presented in 3rd International Conference on Business, Management and Economics.

http://www.mobilemarketer.com

http://www.comscore.com

http://www.theuksportsnetwork.com

http://www.mmaglobal.com

http://googlemobileads.blogspot.com

http://www.kpcb.com/insights/2013-internet-trends